Mandjesmeter
Methode

Zo rekenen we

De Mandjesmeter meet inflatie zoals je hem aan de kassa, de pomp en op je energierekening voelt. Alles komt rechtstreeks van de bron: de websites van de supermarkten, de pompprijzen van ruim 3.800 tankstations en de energiebeurs. Er zit geen CBS-cijfer in.

Drie mandjes

Boodschappen. 32 vaste producten die een huishouden van twee elke maand koopt, in 5 deelmandjes. Per product kozen we bij Albert Heijn en Jumbo hetzelfde merk of het vergelijkbare huismerk. We rekenen met de gewone schapprijs: bonus en aanbiedingen tonen we wel, maar ze tellen niet mee. Alles gaat per gram, milliliter of stuk, dus een kleinere verpakking voor hetzelfde geld telt als prijsstijging.

Tanken. 60 liter Euro95 per maand, ongeveer 1.000 kilometer. De live prijs is het gemiddelde van alle Nederlandse pompen in de ANWB-data. Ter vergelijking tonen we de landelijke adviesprijs van UnitedConsumers.

Energie. 225 kWh stroom en 92 m³ gas per maand tegen de day-aheadprijs (EPEX voor stroom, TTF voor gas, via EnergyZero), plus energiebelasting en btw. Omdat een rekening een hele maand middelt, gebruikt het mandje het gemiddelde van de laatste 28 dagen.

Een gekoppelde index

Elke week vergelijken we per product de prijs met die van de week ervoor, en alleen als het product in beide weken een prijs heeft. Die stapjes ketenen we aan elkaar. Zo kan een product dat even uit het assortiment is, of een nieuw product dat erbij komt, nooit een nepsprong veroorzaken.

De historie tot vandaag komt uit wekelijkse momentopnames van de schapprijzen op ah.nl, jumbo.com en andere supermarktsites (het open checkjebon-archief). Dat archief heeft een zwakke plek: soms bleef het maandenlang dezelfde, oude prijzen herhalen. Een week telt bij ons daarom alleen als meting als de prijzen van die winkel echt bewogen: minstens 0,2% van de producten kreeg een andere prijs. Voor Albert Heijn houdt dat in: wekelijks van november 2022 tot augustus 2023, daarna een handvol losse metingen. Tussen twee metingen trekken we een rechte lijn; de stippen in de grafieken zijn de echte metingen.

Vanaf vandaag meten we zelf, elke dag, rechtstreeks bij de winkels. De stap van de laatste echte archiefmeting naar onze eigen meting vergelijkt gewone schapprijzen met gewone schapprijzen: het archief slaat de prijs zonder bonus op, net als wij.

Meer mandjes: het hele schap

Op de pagina Meer mandjes volgen we niet een lijstje maar het hele online assortiment van een winkel: tot 34.000 producten. Per stap nemen we het meetkundig gemiddelde van de prijsverandering van alle producten die op beide momenten een prijs hadden (een Jevons-index). Eén product dat meer dan 60% verandert laten we in die stap weg: dat is vrijwel altijd een fout of een ander product achter hetzelfde nummer. Huismerk herkennen we aan de naam (AH, Jumbo, 1 de Beste); de afdelingsmandjes volgen de indeling van de winkel zelf.

Een winkel komt pas in de grafieken met minstens twee jaar aan echte metingen én een betrouwbare dagelijkse meting via de eigen website. Albert Heijn, Jumbo, Dirk en DekaMarkt halen die lat. ALDI, Hoogvliet, Vomar en Poiesz meten we vanaf nu elke ochtend en staan ‘in opbouw’. Lidl valt af (lidl.nl toont alleen weekaanbiedingen), PLUS ook (botbeveiliging, die we niet omzeilen), SPAR (prijzen verschillen per winkel) en Nettorama (geen webwinkel, alleen een folder als plaatjes).

Voor tanken loopt de historie op het wekelijkse landelijke gemiddelde uit het EU Weekly Oil Bulletin; daarna gaat de lijn verder met ons dagelijkse pompgemiddelde, gekoppeld op dezelfde manier.

Het totaal en jouw inflatie

Het totaal weegt de drie mandjes zoals een gemiddeld huishouden ze vult: € 420 boodschappen, € 150 tanken en € 190 energie per maand. Met de calculator op de voorpagina vervang je die gewichten door je eigen uitgaven.

Wat we bewust weglaten

Huur, verzekeringen, abonnementen en vaste energiekosten bewegen niet met de markt en zijn niet live te meten. Ze ontbreken dus. De Mandjesmeter is geen vervanging van de officiële inflatie, wel een eerlijke blik op de prijzen die elke week veranderen.

Bronnen